Kaapse geschiedenis met Hollandse roots

De prachtige Zuid-Afrikaanse wijnhuizen zijn wereldberoemd, wit geschilderd en met Nederlands aandoende trapgeveltjes. Diverse van deze huizen dateren uit de vroege achttiende eeuw. Beroemde huizen als Groot Constantia en Vergelegen zijn goede voorbeelden, gebouwd door respectievelijk Simon van der Stel en diens zoon Willem Adriaan van der Stel. Hoe kwam het eigenlijk dat deze gouverneurs uit een land zonder wijnbouwtraditie in Zuid-Afrika zo'n grote wijn-erfenis hebben nagelaten?

Wereldtoneel
Dat had alles te maken met de grote rol die de Nederlanders in de zeventiende eeuw op het wereldtoneel speelden. De Verenigde Oostindische Compagnie en de Westindische Compagnie waren in die tijd de grootste handelsmaatschappijen van ons land, echte multinationals eigenlijk. Tijdens de Gouden Eeuw kwamen goederen uit alle hoeken van de wereld in Rotterdam en Amsterdam aan land en vonden vandaar weer hun weg naar andere gebieden in de wereld.

Eerste levensbehoefte
Een van die producten was wijn, dat zeker tot de eerste levensbehoeften behoorde. Afgezien van bier was er nog niet veel anders te drinken. Koffie en thee waren nog maar net in opkomst. Wijn hoorde gewoon bij het dagelijks rantsoen. Daarom werd er niet alleen gehandeld in wijn, maar waren Nederlanders overal ter wereld ook betrokken bij het opzetten van wijnbouw.

Kaap de Goede Hoop
Een goed voorbeeld is de Nederlandse handelspost op de zuidpunt van het Afrikaanse continent, Kaap de Goede Hoop. In eerste instantie was de Kaap alleen een tussenstop op weg naar Indië en de Oost. Op de lange weg daarheen was water en drank aan boord van levensbelang. Om de schepen optimaal te kunnen bevoorraden, moesten de bewoners van die bevoorradingspost op de Kaap dan ook druiven aanplanten, om wijn te kunnen leveren!

Stekjes in zeildoek
Al in 1652 had Jan van Riebeeck aan de Heren XVII (de directeuren van de VOC) verzocht om toezending van druivenstokken. Deze werden hem inderdaad toegezonden, vers gehaald uit het Rijnland, verpakt in vochtige zakjes zeildoek. Deze lading plantjes sloeg niet aan, maar de zending van het jaar daarop wel. In 1659 kon er voor het eerst wijn gemaakt worden. Op 2 februari 1659 schreef Jan van Riebeeck in zijn dagboek de beroemde woorden: 'Heeden is Godde loff van de Caepse druyven d'eerste mael wijn geparst'. Uiteraard is dit 350-jarig jubileum van de Zuid-Afrikaanse wijnbouw dit jaar uitgebreid gevierd.

Commandant
In 1679 trad Simon van der Stel aan als commandant van de Kaap. Op zijn boerderij aan de voet van de Tafelberg, Constantia, heeft deze VOC-dienaar met grote voortvarendheid een wijnbedrijf aangelegd, dat nu nog steeds bestaat. Van der Stel had een Franse wijnbouwer in dienst, maar hij had zelf ook grote invloed op de manier waarop zijn bezit werd ingericht.

Hugenoten
En na Van der Stel heeft de ontwikkeling zich alleen maar doorgezet. De rol van de Nederlanders werd kleiner, Franse Hugenoten kwamen ook naar de Kaap en met hen kwam meer kennis over wijn en wijnbouw. De rest is geschiedenis...