Wijngaard met lachende druivenstokken

Wijn is emotie. Uitingen van plezier, geluk maar ook van verdriet als de wijn niet voldoet aan de verwachtingen. Deze emoties zijn menselijk, sinds kort ken ik ook de emoties van wijn, de druif en de wijngaard zelf: ik heb ze zien lachen.

Nog even snel tussendoor in november een bezoekje gebracht aan het prachtige Sicilië. Ik heb de afgelopen jaren menig wijnboer en wijnbedrijf bezocht. De meeste bezoeken lopen min of meer volgens een vast stramien: ontvangst, rondleiding lopend of middels fourwheeldrive door de wijngaarden, dan een kijkje in de wijnkeuken. Hiermee bedoel ik het bezichtigen van de gebouwen en machines. Dit gaat van wijnpers via rvs-tanks en foeders en barriques tot de bottelmachine. Als je het zo achter elkaar zet lijkt het redelijk saai en eentonig. Toch slaagt bijna elke wijnboer erin om tijdens een dergelijk werkbezoek zijn ziel en zaligheid ten toon te spreiden en zijn bedrijf met een saus van trots te overgieten. Dit maakt iedere wijnreis en haar bezoeken wat mij betreft weer uniek en de moeite waard om te blijven doen.

Mijn bezoek aan Azienda Agricola COS in Vittoria in het zuidoosten van Sicilië verliep dan ook niet wezenlijk anders. Oké, het vliegtuig was comfortabel, de reis per auto van Trapani naar Vittoria, ruim 400 kilometer, bracht mij via Marsala en een fantastische kustweg bij de wijnboeren Giusto Occhipinti en Titta Cilia.

Deze twee Italiaanse wijnfanaten begonnen in 1980 de kale vlaktes van Acate (provincie Ragusa) met druivenstokken te beplanten. En vanuit het niets een goed uitgerust bedrijf uit de grond te stampen. Toen kwam de stap om biologisch dynamisch te gaan werken. Hun drang naar het optimaliseren van kwaliteitswijn was, is en blijft groot.

Jaren geleden begonnen zij een experiment met amfora’s. Deze 1000 kilo wegende bakstenen kruiken van 1.60 hoog en een inhoud van 400 liter waren een schot in de roos. Uit een test bleek dat deze handgemaakte Griekse amfora’s de wijn een geheel eigen gezicht geven. Het geheim is dat de wijn in deze bakstenen kruiken samen met alle pulp maar zonder de stelen een min of meer afgesloten vergisting ondergaat. De specifieke aroma’s die ontstaan blijven zondoende in de wijn. De amfora’s worden gespoeld met zeewater. Bij het in de grond zetten van deze amfora’s wordt rondom grond/aarde van de zeebodem gebruikt. Dit alles met een lage gistingstemperatuur geeft de wijnen van COS een zeer eigen karakter. Dit proces geldt voor de rode, maar ook voor witte wijnen.

Roestvrijstalen tanks zijn uit den boze, volgens Titta werken ze als een antenne. Ook lopen er geen elektriciteitskabels onder de amforakelder door. Zij maken contact met de aarde, ook dit heeft eveneens een negatieve invloed op de wijnen. Recent hebben ze 3 hectare wijngaarden aangekocht van een buurman. Zijn doel was veel druiven. Om hieraan te voldoen was het gebruik van kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen en insecticiden noodzakelijk. Giusto en Titta hebben de ‘cold turky’ methode toegepast. Zijn direct gestopt met het gebruik van deze gifstoffen. Resultaat was gestreste druivenstokken, die zich gedroegen of ze gek werden. De bladgroei was enorm. Het leken wel bananenbladeren zo groot. Zelden hadden ze planten gezien die zich zo onnatuurlijk gedroegen. Na twee jaar kwam de stok tot rust en zette de periode van herstel in. De zaaikalender van Maria Thun werd met succes gehanteerd. Met trots lieten ze mij dan ook de wijngaard zien en glunderend zeiden beide mannen tegen mij: “Bert, zie je hoe mooi de wijngaard erbij staat” en ik moest ze gelijk geven, voor het eerst in mijn leven zag ik een wijngaard waarin de druivenstokken stonden te lachen.